332.53 - Góry Bystrzyckie

Stara Łomnica - kościół

Kościół par. p.w. Św. Małgorzaty jest jednym z klasycznych przykładów barokizacji kościołów Ziemi Kłodzkiej w 2 poł. XVII w., polegającej na łączeniu substancji starszych budowli z nowymi rozwiązaniami formalnymi.

Parafia w Starej Łomnicy istniała już w 1361 r., a tutejszy, gotycki, murowany kościół par. p.w. Św. Małgorzaty, z kwadratowym w rzucie prezbiterium i z krótką nawą wzniesiony został ok. poł. XIV w. W 4 ćw. XV w. dobudowano do prezbiterium murowaną wieżę. W czasach reformacji, w latach 1552-1622 kościół użytkowany był przez protestantów. Przejęty w 1622 r. przez katolików i przyłączony do parafii w Gorzanowie został w 1685 r. przebudowany z zachowaniem średniowiecznych murów. Wydłużono nawę, a do prezbiterium dostawiono przybudówkę z lożą patronacką dla właścicieli dóbr (w nawiązaniu do lokalnego zwyczaju wprowadzonego przez protestantów). Nadbudowano górną, ośmioboczną kondygnację wieży. Unowocześniono wystroje elewacji i wnętrza kościoła. Wykonano nowy wystrój elewacji, sztukateryjny wystrój wnętrz oraz kamieniarkę. W 1755 r., na prośbę właściciela dóbr, hrabiego von Herberstein z Gorzanowa ponownie erygowano w Starej Łomnicy parafię. W XVIII-XX w. kościół odnawiano. W tym okresie w zach. część nawy wbudowano obecny głęboki, drewniany chór muzyczny oparty na słupach z charakterystycznymi, wybrzuszonymi trzonami (wpływy budownictwa drewnianego). Następnie w latach 1912-1932 wykonano malarski wystrój wnętrza i balustrady chóru muzycznego, nawiązujący do wczesnego baroku.

Kościół par. p.w. Św. Małgorzaty znajduje w centrum Starej Łomnicy, na niewielkim wzniesieniu. Jest wraz ze starszą częścią cmentarza wydzielony kamiennym, tynkowanym, murem, w którego pd. odcinku wznosi się budynek bramny z XVI w. (tradycja kościołów inkastelowanych), mający nadal, mimo przekształceń w XVII-XIX w. gotyckie, ostrołuczne otwory. Obok kościoła znajduje się też plebania (II po. XVI w., 1755) wraz z zagrodą plebańską. To klasyczny przykład historycznie ukształtowanego zespołu kościelnego.

JANUSZ LEWCZYK

Świdnica

tel. 603 099 193

e-mail: janusz.lewczyk@infomix.com.pl

© Janusz Lewczyk (d. INFOMIX) 1999-2019

Wszelkie prawa zastrzeżone