kopalnia kwarcu Stanisław

  •    
  •    
  •    
  •    
  •    
  •    
  •    

szlaki turystyczne

czerw [czerwony] - Głowny Szlak Sudecki - Świeradów-Zdrój - Szklarska Poręba

nieb [niebieski] - Szklarska Poręba - Dziczy Jar

ziel [zielony] - Rozdroże Izerskie - Jakuszyce

wieza lub punkt widokowy

Kopalnia kwarcu "Stanisław" w Szklarskiej Porębie (niem. Weisse Filns) – kopalnia odkrywkowa na wysokości 1050 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, w Szklarskiej Porębie, w Górach Izerskich. Kopalnia położona jest na północno-wschodnim zboczu wzniesienia Izerskie Garby w Sudetach Zachodnich, w środkowo-wschodniej części Gór Izerskich, w najwyższej, centralnej części Wysokiego Grzbietu Gór Izerskich, między masywem Zielonej Kopy po zachodniej stronie, a Zwaliskiem po wschodniej stronie, około 1,6 km na południe od Rozdroża Izerskiego.

Kopalnia kwarcu Stanisław jest to zakład wydobywczy, eksploatujący kwarc metodą odkrywkową ze złoża żyłowego. Kopalnia położona jest na Izerskich Garbach (w przeszłości Biały Kamień) mającej przed eksploatacją wysokość 1088 m n.p.m.). Poziom wydobywczy położony jest na wysokości od 1050 do 1080 m n.p.m. Był to najwyżej położony zakłady wydobywczy w Polsce, a nawet w środkowej Europie. Cała najbliższa okolica kopalni Stanisław jest silnie przekształcona przez człowieka. Eksploatacja zamieniła wierzchołek góry w dziurę, industrialny charakter dopełnia ustawiony przed paru laty maszt stacji przekaźnikowej GSM. Produkcja kopalni obejmujowała trzy odmiany kwarcu: ceramiczny, najbardziej wartościowy, półceramiczny i hutniczy. Wydobywany kwarc odznacza się bardzo wysoką zawartością krzemionki. Surowiec o takich parametrach doskonale nadaje się do wykorzystania w przemyśle: szklarskim, hutniczym i elektronicznym. Kamieniołom słynie z pięknych okazów kryształów kwarcu. Najpiękniejsze okazy pochodziły z odkrytego kilkanaście lat temu gniazda kaolinu.

Złoża kwarcu w Izerskich Garbach eksploatowane są od wieków, miejsce to znane było z występowania pięknych kryształów kwarcu, głównie mlecznych i różowych. Pierwsi bogactwo góry poznali Walonowie, znajdując kryształy górskie i ametyst. Tradycje wydobycia kwarcu są bardzo odległe, bo sięgają XIII wieku, od wczesnych lat na terenie obecnej kopalni funkcjonował kamieniołom w którym wydobywano kwarc. Gdy w 1902 r. kolej dotarła ze Szklarskiej Poręby do Korenova, a ze stacji kolejowej "Huta" wyprowadzono dla kopalni bocznicę towarową, nastąpił dalszy rozwój kopalni z uwagi na możliwość łatwego transportu surowca do odległych miejsc. Tutejszy kwarc o wysokiej jakości do początków XX wieku stosowany był wyłącznie w miejscowych hutach szkła i metali. Kopalnię kwarcu „Stanisław” na Izerskich Garbach na miejscu istniejącej wcześniej kopalni utworzono w latach 50. XX wieku. Na początku XXI w. wydobycie, ze względu na nieopłacalność, zostało wstrzymane.

Obecnie cały teren został częściowo uporządkowany z zabudowań przemysłowych, tracąc swój postindustrialny charakter.