Szukasz przewodnika po Sudetach? Ze mną poznasz ich urodę i tajemnice ... więcej

Pogórze Wałbrzyskie

szlaki turystyczne

- żółto–niebiesko–żółty - szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej, którzy, wracając z Włoch do Polski, pod Strugą koło Szczawna-Zdroju 15 maja 1807 r. stoczyli zwycięską bitwę rozbijając Prusaków (Bitwa pod Strugą) - Strzegom - Dobromierz - Zamek Cisy - Szczawno-Zdrój - Zamek Książ - Lubiechów - Witoszów - Świdnica

Pogórze Wałbrzyskie (także Bolkowsko-Wałbrzyskie, niem. Waldenburger Bergland, 332.28) – pogórze w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim. Według podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego mezoregion wchodzący w skład Pogórza Zachodniosudeckiego. Według klasyfikacji Wojciecha Walczaka jest najbardziej na północ wysuniętym fragmentem Sudetów Środkowych. Nowy podział fizycznogeograficzny z 2018r. zmienił przebieg jego granic - patrz mapa.

Pogórze Wałbrzyskie (Bolkowsko-Wałbrzyskie) ciągnie się od Nysy Szalonej na północnym zachodzie po dolinę Bystrzycy (Obniżenie Górnej Bystrzycy) na południowym wschodzie. Nysa Szalona oddziela Pogórze Bolkowsko-Wałbrzyskie od Gór Kaczawskich i Pogórza Kaczawskiego w Sudetach Zachodnich. Dolina Bystrzycy jest wyraźną granicą między pogórzem a Górami Sowimi. Obszerny pofalowany teren rozciąga się na długości ok. 30 km i szerokości ok. 6 km, zajmując powierzchnię ok. 180 km². Za najwyższe wzniesienie pogórza uważany jest Sas (515 m n.p.m.) między Szczawnem-Zdrojem, a Strugą (wg nowego podziału fizycznogeograficznego najwyższym wzniesieniem jest Palczyk [588 m n.p.m.]). Pogórze Wałbrzyskie opada w kierunku północno-wschodnim do Obniżenia Podsudeckiego wyraźnym uskokiem tektonicznym – tzw. sudeckim uskokiem brzeżnym, którego wysokość ponad przedgórze rośnie w miarę posuwania się na południowy wschód i stanowi charakterystyczną dominację krajobrazową. Krawędź tego progu rozcinają jarowe doliny Strzegomki i Pełcznicy. W obrębie Pogórza Wałbrzyskiego wyróżnia się cztery mikroregiony: Obniżenie Wolbromka, Pogórze Bolkowskie, Pogórze Świebodzickie, Kotlina Wałbrzyska.

Krajobraz Pogórza Wałbrzyskiego uwarunkowany jest budową i długą przeszłością geologiczną, przedstawia krajobraz wyżyn i niskich gór. Cały obszar jest pagórkowaty pofałdowany poprzecinany w kierunku północno-wschodnim korytami rzek. Jest to teren zaludniony, łagodny, poza nielicznymi wzniesieniami słabo porośnięty lasem. Większość obszaru zajmują pola uprawne. Krajobraz przeobrażony mocno zurbanizowany.

Pogórze Wałbrzyskie należy do dorzecza Odry największymi rzekami pogórza są Strzegomka i Nysa Szalona, lewostronne dopływy Odry. Pozostałe rzeki odwadniające pogórze są ich dopływami. Dla zabezpieczenia przed powodziami zbudowano zbiorniki retencyjne koło Dobromierza na Strzegomce. W Szczawnie-Zdroju znajdują się źródła wód mineralnych.

Położenie fizycznogeograficzne regionu oraz masyw gór od strony południowej sprawiają, że nad obszarem ścierają się różnorodne masy powietrzne, wpływające na kształtowanie się typów pogody, a w rezultacie tego na całokształt zjawisk atmosferycznych tego mezoregionu. Klimat jest umiarkowany, przejściowy, ciepły charakteryzujący się zmiennym stanem pogody. Pory roku są łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury: ciepła i wilgotna wiosna, ciepłe i często suche lato, chłodna i wilgotna jesień oraz zima z niewielkimi opadami śniegu. Zachmurzenie: średnie występuje w okresie jesienno – zimowym, najmniejsze w lecie. Opadom często towarzyszą gwałtowne burze z wyładowaniami.

Średnia roczna temperatura, opady atmosferyczne występujące w różnych porach roku, rzeźba terenu, urozmaicona budowa geologiczna, zróżnicowane warunki klimatyczne, hydrograficzne oraz glebowe stwarzają dogodne warunki przyrodnicze dla świata roślin i zwierząt oraz rozwoju rolnictwa. Środowisko naturalne w znacznym stopniu zostało przekształcona pod wpływem działalności człowieka. Pogórze Wałbrzyskie jest obszarem głównie upraw rolnych i łąk, porozcinanych niewielkimi obszarami leśnymi. Charakterystyczną formacją roślinną pogórza są lasy liściaste i mieszane. Zbiorowiska roślinne, zwierząt i przyrody nieożywionej objętych ochroną, występują w południowej części pogórza i chronione są obszarami chronionego krajobrazu i indywidualnymi formami ochrony przyrody jakimi są pomniki przyrody czy użytki ekologiczne.

Parki krajobrazowe i rezerwaty - Książański Park Krajobrazowy, rezerwat "Góra Choina", rezerwat "Jeziorko Daisy", rezerwat "Przełomy pod Książem".

Atrakcje turystyczne:
- skalne wąwozy rzeki Pełcznicy i jej dopływu Szczawnika, nad którymi wznosi się zamek Książ
- Przełom Bystrzycy i Jezioro Lubachowskie
- Park zdrojowy w Szczawnie-Zdroju
- ciekawe drzewa rosnące przy drodze od palmiarni do zamku Książ – dawnym szlaku Ułanów Legii Nadwiślańskiej
- Książański Park Krajobrazowy
- Zamek Cisy – ruiny
- Szczawno-Zdrój, pijalnia uzdrowiskowa
- Kilkusetletni cis "Bolko". Najstarszy cis w Sudetach. Rośnie w Pełcznicy, dzielnicy Świebodzic.
- Rezerwat przyrody Przełomy Pełcznicy pod Książem (gmina Świebodzice oraz Wałbrzych).
- Rezerwat przyrody Jeziorko Daisy w gminie wiejskiej Świdnica.

Miejscowości z zabytkami i ciekawą historią: Wałbrzych, Bolków, Świebodzice, Szczawno-Zdrój, Dobromierz, Stare Bogaczowice

Zabytki: zamek Książ, zamek w Bolkowie, zamek Cisy, zamek Świny, zamek Stary Książ, palmiarnia w Wałbrzychu, Zamek Grodno, zapora na Jeziorze Lubachowskim, Lisia sztolnia.