Szukasz przewodnika po Sudetach? Ze mną poznasz ich urodę i tajemnice ... więcej

Zamek Karpień

szlaki turystyczne

nieb [niebieski] - (E3) - Lądek-Zdrój - Stary Gierałtów

ziel [zielony] - Przełęcz Gierałtowska - Przełęcz Lądecka

Zamek Karpień (dawniej niem. Karpenstein) – obecnie zrujnowany średniowieczny zamek na szczycie Karpiaka (782 m n.p.m.) w Górach Złotych, w gminie Lądek-Zdrój (Sudety, ziemia kłodzka), stolica dawnego państwa karpieńskiego. Obiekt objęty ochroną jako zabytek.

Opierające się tylko na przypuszczeniach teorie datują powstanie pierwszego grodu w tym miejscu na wczesne średniowiecze i przypisują jego założenie plemieniu Chorwatów. Zapewne także legendą jest hipoteza, że Bolesław Chrobry wyprawiający się na podbój Czech w 1003 r. przebywał w drewnianym gródku granicznym na szczycie Karpiaka. Być może zamek posłużył i dla wojsk Bolesława Śmiałego przy jego interwencjach w Czechach. Pewniejsze przypuszczenia lokują tu pierwszy zamek przed 1200 r. i władcy Czech przypisują jego postawienie.

Pierwszym znanym z nazwiska panem na zamku był Thamo Glubos Starszy (?-1337), lennik króla Jana Luksemburskiego. Ród miśnieńskiego szlachcica posiadał w herbie złotego karpia malowanego na niebieskim polu i stąd wywodzona jest nazwa Karpień.
Zamek w XIV i XV w. był siedzibą szlachty władającej państewkiem feudalnym obejmującym obszar całej Doliny Górnej Białej Lądeckiej i jej dopływów powyżej dzisiejszego Radochowa. Zamek położony w strategicznym miejscu nad rejonami osadniczymi w dolinach strzegł również kilku przełęczy, przez które prowadziły trakty handlowe (jeden z ważniejszych, nazwany później Solną Drogą, biegnie u stóp zamku). Razem z zamkiem Homole i Rychleby tworzył system obronny tej części Śląska. W latach 1352-1353 r. właścicielem zamku był Mersan von Parchwitz, który odsprzedał zamek królowi Czech i Niemiec Karolowi IV[2]. Ustanowił on Mersana jako burgrabiego zamku. W 1354 r. właścicielem został brat Karola IV, margrabia morawski Jan Henryk, a w 1378 r. bratanek króla – Jodok z Moraw. 13 września 1400 oddał zamek wraz z dobrami w lenno Konradowi i Eberhardowi von Nymecz[2]. W 1412 r. Schaff-Gotsch wzmiankowany jest jako właściciel.
Pomyślne trwanie państewka trwało półtora wieku. Okres wojen husyckich spustoszył okolicę i sam zamek. W marcu 1428 r. dokonano najazdu: zamek spalono wówczas po raz pierwszy by dokończyć zniszczeń trzy lata później. Ostatnim panem zamku był Hynek Krušina z Lichtenburga, który wykupił z dóbr królewskich zastawioną za długi ziemię kłodzką. Człowiek ten mimo szlacheckiego pochodzenia zajmował się rabunkiem i rozbojem, łupiąc regularnie okolicznych mieszkańców i podróżnych na drogach. Przebrał jednak miarę, gdy w 1442 r. najechał i splądrował klasztor w Henrykowie. Wojska połączonych sił miast księstw śląskich rok później najechały w odwecie Karpień, zdobywając go i niszcząc. Sam Hynek jeszcze do swojej śmierci w 1454 r. dawał się we znaki miejscowej ludności.
Opuszczony, na wpół zrujnowany zamek był do 1513 r. siedliskiem rabusiów, dopóki mieszczanie lądeccy nie przegonili ich stamtąd równając z ziemią zamek ostatecznie. Kamień z ruin przez lata służył miejscowej ludności jako budulec. Od XVII w. stał się atrakcją turystyczną dla kuracjuszy rozwijającego się wówczas kurortu w Lądku-Zdroju. Ruiny zagospodarowano dzięki staraniom Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego. W 1885 r. GGV postawiło na dawnym podgrodziu drewnianą wieżę widokową. Została ona zburzona w 1899 r.

Do dzisiaj ostały się w zasadzie same fundamenty i kamienie. Miejsce warte jest jednak odwiedzenia ze względów edukacyjnych – dobrze widoczny jest podział obiektu na gród wewnętrzny z wieżą i dziedzińcem, zewnętrzny mur obronny i na podgrodzie. Na dziedzińcu można jeszcze odnaleźć głaz z wyrytym planem zamku, wyrżniętym dla turystów w 1883 r. oraz kamienną ławę jeszcze sprzed wojny. Obiekt leży na terenie Lasów Państwowych i niezabezpieczony popada niestety w dalszą ruinę. Poza akcjami sprzątania organizowanymi przez ZHP lub PTTK, nie jest przedmiotem żadnych prac konserwacyjnych.