przewodnik sudecki, sudety, góry, wałbrzyskie, kamienne, blog turystyczny, schroniska czynne i dawne, turystyka, turystyka górska, wędrówka piesza, szlak turystyczny, ciekawostki, flora Sudetów, izery, rudawy, praca, blog, karkonosze, wieże widokowe, platformy widokowe, panorama, ludzie, legenda, legendy, mit, baza, bazy danych, kalendarium, wydarzenia, słowniczek terminów

Krzeszów

   

 objaśnienie ikon i skrótów:

m - charakterystyczne miejsce, postać lub wydarzenie, w - wieża lub punkt widokowy, f - przedstawiciel sudeckiej flory, c - ciekawostka związana z miejscem, t - termin do objaśnienia, s - schronisko lub chatka obecne(a) lub byłe(a), a - atrakcja turystyczna

s - schroniska czynne, s- - schroniska nieistniejące, ch - chatki czynne, ch- - chatki nieistniejące

objaśnienie

mapy z różnych źródeł

strona internetowa

statystyki GUS

szlaki turystyczne

najciekawsze fotografie

najciekawsze wideo

ciekawe odnośniki do stron internetowych

literatura i artykuły prasowe

legendy związane z miejscem

ciekawostki

wieze i punkty widokowe

schroniska (chatki) istniejące lub byłe

poglądowe panoramki

aktualna i prognozowana pogoda

aktrakcje turystyczne

położenie na mapie wewnętrznej

położenie na mapie zewnętrznej

moje uwagi

powiązania z innymi pozycjami

miejsca, ludzie, wydarzenia w promieniu 15 km

filtrowanie informacji

pobranie pliku

 szlaki turystyczne

  • zol [żółty] Kamienna Góra - Krzeszów - Jawiszów - Chełmsko Śląskie
  • czerw [czerwony] Główny Szlak Sudecki: odcinek Lubawka - Krzeszów - Sokołowsko
  • ziel [zielony] Lubawka - Krzeszów - Mieroszów

Paweł 'pbm' Szubert, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

 

Krzeszów (niem. Grüssau) - wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra w Sudetach Środkowych, w Kotlinie Krzeszowskiej, nad rzeką Zadrną, u ujścia jej lewego dopływu Cedronu na wysokości 450–470 m n.p.m.. na styku Gór Kamiennych i Gór Stołowych.

Nazwa miejscowości notowana była w formach Cressebor (1242), Cresofbor (1249), Cresowbor (1254), Cresovbor (1256), Grizow (1289), Cressowe, Cressow (1289), Grisowe, Grisow (1292), Grissow (1326), Grizovia (1326), Grysovia (1332), Grysow (1334), Antiquum Gryssow (1375), Gryssaw (1429), s. ordinis Cisterciensis Grissovii (1668), coenobium Grussoviense (1687), Gruͤssau (1785), Grüssau (1845), Krasobór Grüssau (1900), Grüssau – Krasnobór (1900), Grüssau – Krzeszów, -owa, krzeszowski (1946). Być może pierwotną formą była Krzesiborz, która została utworzona przez dodanie sufiksu -jь do nazwy osobowej *Krzesibor, wywodzącej się od czasowników krzesić ‘wzniecać’ i *boriti ‘walczyć’. Niemiecka forma Grüssau stanowi substytucję fonetyczną wtórnej nazwy Krzeszów i prawdopodobnie powstała ona przez skojarzenie ze średnio-wysoko-niemieckim grieʒ ‘piasek, żwir’ oraz zamianę końcówki na -au.

Historia
W roku 1242 księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym, ufundowała w Krzeszowie klasztor benedyktynów sprowadzonych z czeskich Opatovic. Jej wnuk Bolko I Surowy, wówczas książę jaworski, w roku 1289 wykupił dobra klasztorne, a w roku 1292 ufundował opactwo cystersów, którzy przybyli z Henrykowa.
W obręb dóbr klasztornych wchodziły już wtedy m.in.: Lubawka, Błażkowa, Gorzeszów, Czadrów, Jawiszów, Lipienica, Dobromyśl, Kochanów i Okrzeszyn. Nie udało się jednak utrzymać wszystkich dóbr i część wsi, szczególnie po czeskiej stronie, klasztor utracił. Klasztor cieszył się poparciem kolejnych panujących w księstwie świdnickim i szybko bogacił. Wzniesiono na obecnym miejscu pierwszy kościół, który stał się miejscem spoczynku książąt świdnickich. Spoczęli tu: Bolko I Surowy, Bolko (zmarły wcześnie syn Bolka I), Bernard świdnicki, Henryk I jaworski, Henryk II świdnicki, Bolko II Mały. Już w 1306 r. napisano pierwszy rocznik klasztorny, a ok. 1350 r. umieszczono w kościele sarkofag księcia Bolka I Surowego.
Dobra klasztorne powiększały się też w wyniku prywatnych legatów i donacji. W ten sposób w 1349 r. cystersi weszli w posiadanie Szarocina, w 1350 r. wójt Kamiennej Góry Henschelinus sprzedał im Przedwojów, a w 1354 r. bracia Czyrnowie sprzedali opatowi swoją część Starych Bogaczowic, z kolei w 1357 r., opat Henryk sprzedał Żarów Jeschcowi de Schelewicz ze Świdnicy, a w 1359 r. niejaka Utha, wdowa po Predilu, ofiarowała klasztorowi Miłochów koło Świdnicy. Wreszcie w 1360 r. książę Bolko II nadał mu sołectwo w Lubawce. W 1343 r. książę Bolko II nadał cystersom przywilej na prowadzenie robót górniczych, który dotyczył Chełmska Śląskiego, Wójtowej, Błażkowej, Olszyn, Dobromyśla, Uniemyśla i Okrzeszyna, ale brak informacji o jego wykorzystaniu w owym czasie. Dzięki nadaniom książęcym i prywatnym opactwo stało się jednym z największych posiadaczy ziemskich na Śląsku. Ciężkie czasy nastały w czasie wojen husyckich, wojny trzydziestoletniej oraz po wojnach śląskich, kiedy te tereny weszły w skład państwa pruskiego. W roku 1810 nastąpiła kasata klasztoru i przejęcie jego dóbr przez państwo. W latach 1919–1940 klasztorem władali benedyktyni przesiedleni z klasztoru w Pradze.

3 września 1940 klasztor przejęły władze III Rzeszy. Benedyktyni zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru. W klasztorze umieszczono m.in. Niemców karpackich, od 5 października 1941 Żydów śląskich przed ich wywiezieniem do obozu Theresienstadt, zimą roku 1944/1945 niemieckich przesiedleńców z Węgier jako gości Führera. Pod koniec wojny w klasztorze zdeponowano zbiory Biblioteki Pruskiej z Berlina.

W roku 1945 wieś została przyłączona do Polski. Jej dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec. W roku 1946 klasztor objęły ss. benedyktynki ze Lwowa.

Współczesność
W roku 2004 zespół klasztorny został uznany za Pomnik Historii. Obecnie w Krzeszowie odbywa się „Festiwal Piosenki Religijnej i Patriotycznej”.
W kwietniu 2016 wyburzono zabytkowy dawny kościół ewangelicki imienia Zbawiciela z lat 1912-1913, sfinansowany staraniem Związku Gustawa Adolfa. Zbór ten był niewielką budowlą, z krytym dachówką przedsionkiem od wschodu. Portal wejściowy zwieńczono krzyżem, literami CD i datą 1912. Ściany północna i południowa świątyni posiadały po 2 duże okna. Na wieży znajdował się witraż przedstawiający Jezusa Chrystusa. Halowe wnętrze (pozbawione empor) posiadało drewniane sklepienie w kształcie kolebkowo-beczkowym. Od strony wschodniej znajdował się chór z organami. Ściany zdobiły obrazy lub epitafia. Po stronie zachodniej stał ołtarz główny, nad którym umocowano duży krucyfiks. Obok znajdowały się wejścia do zakrystii. Do zboru przylegał cmentarz, na którym widoczne są pozostałości nagrobków.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:
* zespół klasztoru cystersów, obecnie benedyktynek, z XVIII w.: kościół klasztorny (bazylika mniejsza) pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, z lat 1728–1735, mauzoleum Piastów świdnicko-jaworskich, klasztor, dom opata, ogród klasztorny, kościół pomocniczy pw. Józefa, z lat 1690–1696, plebania, oficyna (dawna apteka, browar), obecnie restauracja, z XVI, XIX w., dom nr 285, dawny budynek administracji, dom nr 255, z początków XIX w., dom nr 256, z XVIII w., koniec XIX w., dom, obecnie punkt obsługi pielgrzymów, z 1730 r., XIX, XX w., budynek mieszkalno-gospodarczy „Długi Dom”, z XVI w., przebudowany w 1730 r., i w pierwszej połowie XIX w., budynek mieszkalno-gospodarczy nr 254, z XVIII w., XIX w., wozownia, budynek bramny, z XVI w., XVIII w., cmentarz klasztorny, ogrodzenie cmentarza z bramą, mur graniczny opactwa, z XVI-XX w., brama ogrodowa, dwie kaplice przy murze granicznym
* kaplice na kalwarii
* kaplica Grota Narodzenia Pańskiego w przysiółku Betlejem, z 1674 r., 1927 r.
* pawilon opata „Na Wodzie” w Betlejem, drewniany, z 1730 r.
* dom nr 288, tzw. Betlejem z XVIII w., koniec XIX w.

Ponadto na Górze Świętej Anny na wschód od miejscowości, znajduje się zrekonstruowana barokowa kaplica św. Anny z 1623 r.

 

źródło:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzesz%C3%B3w_(wojew%C3%B3dztw ...

Wszystkie obiekty w promieniu 15 km: (91)

Atrakcje turystyczne w promieniu 15 km: (34)